KLEI CIH HRUE 1 MLAN 1 THUN 2008

Mă Bruă Kơ Buôn Sang Hŏng Klei Hur Har

Ara nei  lu mnuih ti rŏng lan ala tar bar car hlak hlê dôk drông thun mrâo hong klei hơk mơak. Bi ƀuôn sang Ɖêgar drei lĕ -- thun 2007 êgao ruê thŭn 2008 truh hriê ƀiadah klei knap dleh dlan  adôk nanao hlam klei hdip digơ.

 Dơng mơng Yuan mă lip car Ɖêgar hlak enuk thun 50s hlong truh kơ ara anei dum etuh dum klak ebâo Ɖêgar drei djiê luic kơyua mơng klei ktư juă mak ƀai arang ngă. Ya klei truh kơ ƀuôn sang drei phung ala čar mkan (world community) amâo dlang ala amâo mđing knga ôh kơyuadah arang amâo thâo klă sit si klei truh si klei knap mñai ƀuôn sang drei dôk tŭ. Klei ur krao mơng ƀuôn sang Ɖêgar drei amâo mâo pô hmư thâo ôh .Ara anei hin amâo mâo ôh êpul brua dok kru hur har čiang bi mtruh mtơl jih klei jhat arang nga kơ ƀuôn sang drei – Knong êpul brua Montagnard Foundation yơh.

Êpul bruă MFI mă bruă dơng mơng thŭn 1993 truh kơ ara anei amâo mâo mdei ôh.  Sit yơh hlam klei kru anei amâo mâo eluih ôh.  Mâo lu sơnak klei kdơng mơng phung  roh čiang bi rai bi rung brua MFI. Klei Yuan mčeh luar lu mta amâo dưi yap ôh. Elao hin yuan muic mac ko brua MFI jing elan bruă hơai mang. Arang mưič mac leh anăn lac phung tui hlue brua MFI jing phung mluk mgu sơai. Klei čih hlam hlapŏk Yuan mưic mac leh anăn mceh luar lu mta klei jhat kơ ae khua Kok Ksor gơ amâo dưi rak ôh. Yuan mưic mac ae khua Kok Ksor jing sa čô amâo thâo lu ôh.  Yuan mčeh luar kơ ae khua Kok Ksor  lu mta čiang bi luic knuih gơ. Lu dinu lac Kok Ksor jing pô hơai mang amâo mâo pô thâo kral ôh hlei ñu jing, amâo mâo ôh ƀuôn sang tui hlue hĕ  klei ñu. Hlam elan klei mčeh luar anei Yuan dưi mplư lu phung djue ana drei  pô, phung eră kơ klei mdrŏng sah čiang hing kơ diñu pô, lĕ but kơ klei Yuan ƀuăn mbô hơai mang anei. Mâo lu phung Amerik msĕ mơh lĕ but kơ klei Yuan mplư leh anăn phung anei msĕ mơh mưic mac elan brua MFI.

Lu diñu mưic mac brua MFI djap mta klei . Tơdah čiang čih klei muic, klei blu jhat mceh luar mong diñu lĕ drei amâo mâo djap mông enum anôk čih ôh ti anei. Djŏ mŏ kơyua mơng klei mluk mgu amâo thâo lu anei he brua MFI kčai nao tar bar lan ala car? Ara anei hin tar ƀar lan čar dơng USA truh ko European Union leh anan UN thâo sang kơ klei dleh dlan truh kơ ƀuôn drei. Djŏ mŏ jih klei anei kơyua mơng mă bruă mơng epul MFI?

Wat tơdah lu mta klei muic mac lu mta êpul MFI amâo mâo edu ai ôh ƀiadah nao hlam klei jhŏng leh anăn hur har hin.
Brei drei lo bi mñă hdơr klei  Yuan mgă jhat mdjiê rai ƀuôn sang Ɖêgar drei amâo djŏ mrâo anei ôh. Dơng mơng leh Prang (France) đuĕ lui hlak thun 1954 leh khua diñu Ngô Ɖình Diệm jing president Yuan mgă jhat kơ ƀuôn sang drei, mdjiê ƀuôn sang drei. Knuk kna Yuan puh mgô ƀuôn sang drei đuĕ mơng lăn jăk jing mdiê nao hlam anôk lăn čuah krô. Lu blư  ejai ƀuôn sang drei hlak hlê dôk puôt mdiê wia lŏ Yuan hma čuk lŏ digơ. Etuh ebâo ƀuôn sang tu klei knap hlam klei krư kđal leh anăn djiê luic. Kơyua klei ktư juă mak ƀai Yuan mgă anăn yơh drei mâo hĕ klei kru BaJaRaKa leh anan FULRO. Drei thâo klei jhat Yuan mgă kơ phung khua git gai brua kru anei. 

Klei Yuan ngă mdjiê ƀuôn sang amâo mdei ôh.  Ƀuôn sang drei luic hơai mang amâo tŭ dưn ôh. Jih klei anei amâo mâo ôh car tac engao, UN, EU, leh anăn  car kwar knhâo knhak hmư hĕ kơ klei truh kơ ƀuôn sang drei.

Mlan 2 thun 2001, leh anan hlak mông Pâque  thun 2004, etuh ebâo ƀuôn sang drei nao hlam klei ur krao. Hlam klei ur krao anei yoh tar bar car dơng mđing nga kơ klei ktư juă Yuan ngă kơ ƀuôn sang drei. Arang amâo tuôm thâo leh anăn buh ôh mâo he phung jhong nao hlam klei ur krao hlam car communist msĕ si buôn sang Ɖêgar drei. Khuk kna yuan bŏ hŏng klei rŭng mơng klei anei. Sit yơh knuk kna Yuan bŏ hong klei hêñ leh anăn luic knuih. Lu mnuih tar ƀar mâo klei bi kngar prŏng kơyua klei jhŏng ƀuôn sang drei nao hlam klei ur krao anei.

Kơyua mơng klei ktrâo elan mơng MFI yơh klei ur krao hlak anan dưi kčai nao tar ƀar lan čar; lu knuk kna thâo sang klei drei mao hŏng Yuan, klei knuk kna Yuan ktư juă ƀuôn sang drei. 
(Brei drei lo mñă hdơng drei: hlak thun 1999 ti kring Ea Hleo, ƀuôn sang drei ngă klei ur krao kơyua Yuan mă lan hma digơ. Amâo thâo klă ôh dum etuh amâodah ebâo čô ƀuôn sang drei Yuan mnah mdjiê. Klei truh anei hlak anan  amâo mâo mnuih thâo ôh, amâo mâo pô bi mtruh asap nao kơ čar tac engao ôh)

Kơyua mơng klei mă bruă hur har san asei mơng epul MFI, hŏng klei atat elan mơng ae khua Kok Ksor, ara anei hin arang thâo sang leh jih klei truh kơ ƀuôn sang drei. Hŏng klei jhŏng sit suôr ñu, ae khua Kok Ksor nao hiu lu čar leh anan blŭ mblang jih klei jhat truh kơ ƀuôn sang Ɖêgar. 

Jih klei anei  jing klei mđĭ ai leh anan tŭ dưn kơ Ɖêgar drei; đăm drei mdei edu ai ôh kơyua adôk kmô tơl ƀuôn sang drei dưi mâo klei engiê sitnik. Bruă drei truh tap anei, đăm drei dôk mdei hĕ ôh, đăm drei lĕ but mơng klei mplư roh ôh.

Ara anei knuk kna yuan mơit nanao lu phung knuă ñu, phung tluh kơ klei mdrŏng sah hing ang kơ diñu pô, hriê ti car US anei čiang bi rŭng ƀuôn sang, bi kpak brua MFI. Jih klei anei êpul MFI amâo huĭ kơ diñu ôh. Ktang yuan mčeh luar ktang ejai brua MFI kčhưr nao phă anăp.  Ara anei hin ti ala ƀuôn sang Ɖêgar drei lu digơ thâo sang leh anan mâo klei săn asei saai sơai hŏng bruă  MFI.

Brei drei grap čô khap kơ ƀuôn sang mă bruă hur har tơl Ɖêgar drei mâo klei engiê sitnik.

Hơêc hmưi thun mrâo dưi mâo klei ađap enang, suaih pral, klei engiê, leh anan dưi mâo klei kđĭ kyar hlăm klei kdip!